Eerste maand met baby

Welkom thuis

De eerste maand met je baby is een tijd van aanpassing, leren en heel veel liefde. Het is normaal om je overweldigd te voelen – je doet het goed, zelfs als het niet perfect voelt.

Voeding: borst of fles

Borstvoeding: de eerste weken

• Vaak aanleggen: 8–12 keer per 24 uur is normaal; vraaggestuurd voeden
• Clustervoeding: Meerdere voedingen kort na elkaar (vooral 's avonds) is normaal
• Groeispurts: Rond dag 3, 7–10 dagen en 3 weken – baby wil vaker, productie past zich aan
• Geen schema: Volg baby's signalen (mondbewegingen, zuigen op handjes, onrust)
• Genoeg melk? Check: 6+ natte luiers/dag, gewichtstoename, tevreden na voeding
• Pijnlijke tepels? Check aanhechting met kraamzorg of lactatiekundige
• Melkinschot: Dag 3–5, borsten vol en gespannen – blijf aanleggen, koelcompres na voeding

Zie uitgebreide borstvoedingsgids voor aanlegtechnieken en probleemoplossing.

Flesvoeding

• Voorbereiding: Volg instructies op verpakking nauwkeurig; vers bereiden per voeding
• Temperatuur: Lichaamstemperatuur (test op pols); niet magnetron (hete plekken)
• Hoeveelheid: Eerste dagen 30–60 ml per voeding, bouw geleidelijk op; volg baby's signalen
• Frequentie: Om de 2–4 uur; ook 's nachts eerste weken
• Responsief: Langzaam voeden, pauzes geven, stoppen als verzadigd (niet afdwingen)
• Hygiëne: Flessen/spenen steriliseren eerste 3 maanden; schone handen
• Houding: Semi-rechtop, oogcontact, knuffelen (bonding net zo belangrijk)

Boeren en reflux

• Boeren: Halverwege en na voeding baby rechtop houden, zacht klopje op rug
• Spugen: Kleine hoeveelheden na voeding is normaal (kwark/melk)
• Reflux: Frequent spugen met ongemak, slecht drinken, huilen – bespreek met consultatiebureau/huisarts
• Wanneer bellen: Projectielbraken, groen/bruin braaksel, bloed, geen gewichtstoename, uitdroging

Slaap en dag-nacht ritme

Wat te verwachten

• Totale slaap: 16–18 uur per dag, verdeeld over vele korte periodes
• Wakker worden: Elke 2–4 uur (ook 's nachts) voor voeding is normaal
• Geen doorslapen: Baby's kunnen dit nog niet; hebben voeding en troost nodig
• Dag-nacht verwarring: Eerste weken vaak; overdag licht/activiteit, 's nachts rustig/donker helpt
• Actieve slaap: Baby beweegt, maakt geluidjes, trekt gezicht – normaal, niet wakker maken

Veilig slapen (herhaling essentials)

• Altijd op de rug slapen (elke slaap)
• Eigen bedje in jouw slaapkamer (geen bedsharing)
• Stevig matras, geen kussens/dekens/knuffels – gebruik slaapzak
• Kamertemperatuur 16–20°C
• Rookvrij

Zie uitgebreide veilig slapen gids voor meer details.

Slaaproutines (eerste maand)

Baby is nog te jong voor strikte routines, maar kleine rituelen helpen:

• Rustige omgeving voor slapen: dim licht, zachte stemmen
• Herkenbare volgorde: voeding → verschonen → inbakeren/slaapzak → wiegen/zingen → neerleggen
• Slaapmomenten herkennen: gapen, ogen wrijven, starende blik, onrust
• Niet te lang wakker houden: eerste weken vaak na 45–60 min al weer moe

Dagelijkse verzorging

Luiers verschonen

• Frequentie: 8–12 luiers per dag (controleer voor/na elke voeding en tussendoor)
• Ontlasting:
  • Eerste dagen: meconium (zwart/groen, plakkerig)
  • Daarna: overgangsontlasting (groen-bruin)
  • Borstvoeding: mosterdgeel, korrelig, frequent (soms elke voeding)
  • Flesvoeding: lichter, steviger, minder vaak (1× per dag kan normaal zijn)
• Luieruitslag: Rode, geïrriteerde huid – vaker verschonen, luchten, barrièrecrème; bij verergering: overleg
• Billetjes schoonmaken: Water + doekje (eerst weken), of babydoekjes; vrij van parfum; voorzichtig afdrogen

Baden

• Frequentie: 2–3 keer per week is genoeg; dagelijks wassen gezicht/billetjes/huidplooien
• Navelstreng: Tot afgevallen (7–14 dagen) droog houden; sponsbaden
• Watertemperatuur: 37°C (elleboogtest: aangenaam warm)
• Veiligheid: Nooit alleen laten; badje stevig vasthouden; 5–10 cm water
• Producten: Water is genoeg; eventueel milde babyzeep (parfumvrij)

Navelstreng en huid

• Navelstreng: Droog houden, luchten, valt af binnen 1–2 weken. Rode/gezwollen omgeving, geur, geel vocht: bel
• Huid: Droge schilfertjes en babyacne (eerste weken) normaal; geen behandeling nodig
• Geelzucht: Gele tint huid/ogen (dag 2–5) vaak normaal; verslechtert of baby suf: overleg direct
• Nagels: Knippen als ze lang zijn (week 2–4); gebruik babylnagelschaartje of vijl; doe het tijdens slaap

Kleding en temperatuur

• Lagen: Eén laag meer dan jijzelf, plus slaapzak (geen dekens)
• Te warm? Voel nek/rug (niet handjes/voetjes); klam/zweterig = te warm
• Te koud? Koude nek/rug (niet handjes/voetjes die altijd koeler zijn)
• Buiten: Eerste weken korte wandelingen; bescherming tegen zon/wind/koude

Baby-signalen begrijpen

Huilen: communicatie

Huilen is de enige manier waarop baby communiceert. Reactie geven is goed – je verwent je baby niet.

• Honger: Meest voorkomende reden; soms kort na voeding (clustervoeding)
• Luier: Nat of vies
• Moe: Overstimulatie, te lang wakker
• Ongemak: Te warm/koud, kleding knelt, pijn
• Contact: Behoefte aan geruststelling, nabijheid, gedragen worden

Veel huilen / huilbaby: Sommige baby's huilen meer (> 3 uur/dag) zonder duidelijke reden. Dit piekt rond 6 weken en vermindert na 3–4 maanden. Vraag steun – kraamzorg, consultatiebureau, huisarts.

Kalmeren en troosten

• De 5 S's (Harvey Karp):
  • Swaddling (inbakeren – tot 8 weken, stop bij tekenen van rollen)
  • Side/stomach position (op zij/buik dragen – niet slapen!)
  • Shushing (sussende geluiden)
  • Swinging (zacht wiegen, schommelen)
  • Sucking (fopspeen, vinger, borst)
• Huidcontact: Dragen tegen blote huid (kangarooing)
• Wit geruis: Föhn, stofzuiger, witte-ruis-app
• Beweging: Wandelwagen, draagdoek, autorit
• Rustige omgeving: Verminder prikkels (dim licht, stil, weinig mensen)

Alarmtekenen baby

Bel direct bij:

• Koorts ≥ 38,0°C (rectaal)
• Slecht drinken, weigert meerdere voedingen
• Sufheid, moeilijk wakker te krijgen
• Blauw/grauw/gevlekt worden
• Abnormaal ademen: heel snel, heel langzaam, stopt, intrekken borstkas
• Veel braken (projectiel), groen/geel/bloedig braaksel
• Geen ontlasting/plas > 24 uur
• Inconsolabel huilen (niet te kalmeren, lang aanhoudend)
• Bolstaand/ingevallen fontanel
• Trillend, schokken, stijf worden

Medische controles

• Kraamzorg: Eerste 8–10 dagen dagelijks, helpt met voeding/verzorging/herstel
• Hielprik: Dag 5–7 (screening metabole ziektes)
• Gehoorscreening: Eerste week (soms in ziekenhuis)
• Consultatiebureau: Eerste afspraak rond 2 weken; daarna regelmatige controles (groei, ontwikkeling, vaccinaties)
• Vaccinaties: Starten rond 6–9 weken (DKTP-Hib-HepB, pneumokokken); schema via consultatiebureau

Jouw herstel

Lichamelijk

• Bloedverlies: Eerste weken rood/fors, neemt af; plots veel/klonterig met duizeligheid: bel
• Hechtingen/pijn: Normaal eerste 1–2 weken; toenemend/roodheid/geur: overleg
• Keizersnede: Wond droog houden, rust, tilverbod; toenemende pijn/roodheid/koorts: bel
• Bekkenbodem: Start lichte oefeningen (advies kraamzorg); bij urineverlies/pijn: bekkenfysiotherapeut
• Beweging: Korte wandelingen vanaf eerste week; zware inspanning na 6 weken en met toestemming
• Rust: Slaap als baby slaapt; accepteer hulp met huishouden

Emotioneel

• Baby blues: Dag 3–5, emotioneel, huilbuien, twijfel – normaal, gaat over binnen 2 weken
• Kraamtijd: Intensief en emotioneel; lage drempel om te delen met partner/kraamzorg/vrienden
• Postpartum depressie (PPD): Aanhoudende somberheid (> 2 weken), angst, geen plezier, geen binding met baby, gedachten over jezelf/baby pijn doen: praat erover met kraamzorg/consultatiebureau/huisarts
• Postpartum angst: Overmatige zorgen, paniekaanvallen, dwanggedachten: bespreekbaar en behandelbaar
• PTSS na bevalling: Nare herbelevingen, nachtmerries, vermijden: zoek hulp

Zie Mentale gezondheid voor uitgebreide info.

Relatie en seksualiteit

• Partnerschap: Eerste weken testen; communiceer, verdeel taken, gun elkaar rust
• Seksualiteit: Wacht tot bloedverlies afneemt en je je comfortabel voelt; 6-wekencontrole is goed moment om te bespreken
• Pijn: Droogheid/pijn bij hervatten seks is normaal (hormonen/borstvoeding); glijmiddel helpt
• Anticonceptie: Direct na bevalling weer vruchtbaar mogelijk; bespreek opties met verloskundige/huisarts

Praktisch

Bezoek

• Beperk bezoek: Eerste 1–2 weken klein houden; jullie en baby hebben rust nodig
• Zeg nee: Het is oké om mensen uit te stellen
• Hygiëne: Bezoek wast handen, niemand met verkoudheid/griep; baby niet doorgeven als je dat niet wilt

Huishouden & hulp

• Laat los: Perfectie bestaat niet; huis mag rommelig zijn
• Accepteer hulp: Vraag mensen om boodschappen, stofzuigen, maaltijd koken
• Maaltijden: Vriezervoorraad, maaltijdbox, of laat partner/familie koken
• Kraamzorg: Gebruik deze dagen optimaal – stel vragen, laat rust nemen, bespreek zorgen

Administratie

• Geboorteaangifte: Binnen 3 dagen bij gemeente (doet partner/familielid vaak)
• Erkenning/gezag: Regelen tijdens zwangerschap of na geboorte
• Uitkering: Kraamgeld aanvragen, ouderschapsverlof regelen
• Zorgverzekering: Baby aanmelden binnen 4 maanden

Zie Praktisch & Rechten voor details.

Tips van andere ouders

• "Vergelijk je niet met anderen – elke baby is anders."
• "Slaap als je baby slaapt – afwas kan wachten."
• "Vraag om hulp voordat je het niet meer aankan."
• "Screen time mag: Netflix kijken tijdens nachtvoeding houdt je wakker."
• "Vertrouw je eigen gevoel – jij kent je baby het beste."
• "Maak foto's en geniet van de kleine momentjes, het gaat zo snel."
• "Het wordt makkelijker – week voor week."